Okyanus Ötesi

Turkce blog alemini takip etmeye basladigimda en cok eksikligini hissettigim arac belki de bir mim takipcisiydi.

Ingilizce’ de meme tracker olarak bilinen, Techmeme, Tailrank gibi araclardan bahsediyorum. Aslinda bunlara tam olarak mim takipcileri demek yanlis olur. Mim kelimesinin tanimi daha baska olgulara isaret ediyor. Buna ragmen internet dunyasinda, bahsedecegim tipteki araclara mim takipcisi deniyor.

Meme Tracker Nedir?

Benim gorusume gore gunumuzun Techmeme, Tailrank gibi populer araclari mim takibinden cok gunun en ses getiren haberlerini takip etmeye yariyorlar. Alex Barnett, bunu, bu araclarin mim takipcisi olmaktan cok “yazilan haberleri takip etme ve bir araya toplama” mimi etrafindan donen araclar olarak tarif etmis ki, benim cok hosuma gitti.

“En cok ses getirme” kriterini haberin hakkinda cok yazilmasi ve yazinin ana kaynagina cok baglanti yapilmasi belirliyor genelde. Burada takip edilen haberler genellikle mim olmaktan uzak olan ve bir kac gun icinde takipcinin sayfasindan uzaklasan haberler. Tabii ki bu tip araclar, bloglar ve populer haber kaynaklari etrafinda donuyor. Ornegin, Techmeme teknoloji haberlerini takip ederken, memeorandum politik haberleri takip ediyor. Tailrank‘in de teknoloji, politika, eglence, ve yeni ekledikleri video takibi bolumleri var.

Mim takipcilerinin kisaca nasil calistiklarindan ve boyle araclarin bizim icin gerekli olup olmadigindan bahsedecegim yazinin geri kalan kisminda.

Nasil Calisir?

Techmeme’in calisma prensibi konusunda tek bildigimiz, en cok tartisilan ve baglanti yapilan konularin secildigi. Techmeme’in yaraticisinin soyledigine gore, sadece konuya baglanti vermek yetmiyor, konuyu tartismak ve katkida bulunmak da gerekiyor. Tabii tum bunlarin nasil yapildigi, neyin onemli olduguna karar veren algoritmanin detaylarinda gizli. Fakat tipki Google’in arama algoritmasinin tum detaylarini bilmedigimiz gibi bunu da bilmiyoruz cunku bu alanda da bir yaris var. Tailrank de benzer prensiplerle calisiyor fakat takip ettigi bloglardan ve algoritmasindaki farklardan dolayi daha farkli sonuclar verebiliyor. Zaten herkes ayni sonucu verse pek bir anlami kalmaz.

Bu tip araclari Digg gibi bir sistemle karsilastiracak olursak diyebilirim ki mim takipcileri bir nevi birer algoritmik Digg. Yani Digg’de komunitenin verdigi degerli haber-degersiz haber kararini altta yatan algoritma baska etkenlere bakarak veriyor. Soyle onemli bir fark var ki, haber hakkinda bloglayarak tartismaya katilanlanlar olumsuz gorus belirtseler de haber hakkinda pozitif oy kullanmis oluyorlar. Ayrica Digg daha genel ve buyuk bir havuz icerisindeki kaynaklari ortaya cikarirken, mim takipcileri daha kucuk bir havuz icinde daha belirli konulara dikkat cekmis oluyor.

Bildiginiz Dedikodu Prensibi

Eger yukarida okuduklarimdan hic birsey anlamadim diyorsaniz size soyle yardimci olmaya calisayim. Konuyu bence cok basit bir sekilde hayata uygulayabiliriz. Cunku, bu araclarin calisma prensibi nefret ettigimiz ama kendimizi alikoymakta zorlandigimiz dedikodu fenomeni ile cok ortusuyor. Dusunun, bir mahallenin basina gelmissiniz. Upuzun bir sokak. Bir cok kisi evinin onune cikmis, pencerelerden sarkmis, kapi onune, merdivenlere oturmus birbiri ile konusuyor. Kimi sadece yanindaki ile fisildasiyor, kimi karsi kaldirimdakine onlardan duydugunu cigiriyor. Bildiginiz dedikodu girla gidiyor. Bir de mahallenin girisinde cevik bir genc ile babasi duruyor. Baba cevik genci oyle bir egitmis ki, genc belli basli haneleri gezerek kimin ne hakkinda dedikodu yaptigini ogreniveriyor. Siz butun bu kesmekesin icine girmeden babaya sordugunuzda, Aysen hanimin kizina gorucu geldigini, 101, 117, 221, 223, 118 nolu hanelerin bundan bahsettigini, Mahmut beyin oglunun yaninda bir kizla carsida goruldugunu, 205, 206, 207, 119 nolu hanelerin de bundan bahsettigini bir cirpida soyleyiveriyor. Iste bu durumda baba mim takipcisi, cevik genc ise gelistirdigi algoritma oluyor.

Iyi-Kotu-Cirkin

Her sabah ilk ugradigim sitelerden bir tanesi Techmeme. Bir bakista teknoloji dunyasinda en cok neler ses getirmis bunlari gorebiliyor ve kisa zamanda ilginc haberlere ve yorumlara ulasabiliyorum. Bu harika bir sey.

Fakat boyle bir arac beraberinde bazi dezavantajlar da getiriyor. Bir cok kisinin belli bir konu hakkinda yaziyor olmasi ister istemez sizi de o konu hakkinda yazmaya itiyor. Aslinda bu da zaten isleyis mekanizmasinin temel tasi. Bir sure sonra goruyorsunuz ki, yazarlar mim takipcilerinde yerlerini alabilmek icin tum populer konular hakkinda yaziyor oluyorlar. Kullanilan algoritmalar cogunlukla genel siralama ve gelen baglanti olarak guclu olan bloglari on plana cikardiklari icin gucluler daha cok gucleniyorlar.

Techmeme benim icin bir ara oyle bir noktaya geldi ki, RSS okuyucumu acmaz oldum. Sadece gun icinde Techmeme’de, blogdan bloga, baglantidan baglantiya atlar oldum. Neden? Cunku daha kolay geldi, tembellestim. Aslinda bir anda bir cok bilgiye ulastigim gorunumu altinda, ulastigim alani daraltmis oldum. Kendi karar verme mekanizmami bir algoritmaninki ile degistirip bir cok populer olmayan ama kaliteli olabilecek kaynagi es gecmis oldum. Bu da su anlama geliyor: bu tip araclar kendi baslarina kullanildiklarinda tartismayi siglastirma riskini tasiyor. Ayrica kendinizi hep ayni kaynaklari okurken buluyorsunuz.

Bu tip dezavantajlar olsa da Techmeme’den vazgecmeyi dusunmuyorum. Sadece kullanimimi RSS okuyucumla destekleyip daha cesitli kaynaga ve konuya ulasmaya calisiyorum. Bu konunun bir kolu da kisisellestirilmis haber ve RSS okuyucularina dokunuyor fakat bu baska bir yazinin konusu olacak.

Bize Lazim mi?

Yazinin en basinda dedigim gibi Turkce blog aleminde bu tip araclarin eksikligini cok hissediyorum ve kesinlikle gerekli oldugunu dusunuyorum. Dezavantajlarina ragmen gerekli, cunku bizimki gibi henuz gelismekte olan internet yayinciligi toplulugu icin avantajlari daha onde geliyor. Her ne kadar, gucluyu daha guclu de kilsa, internet yayinciliginda belli bir otoritenin olusmasina katkida bulunacagini dusunuyorum. Turkce bloglari takip etmeye basladigimda en cok hangi konularin Turk blogcularinin ilgisini cektigini, hangi guncel konularin tartisma yarattigini belirlemekte gucluk cektim.

Ornegin, Turkce bloglari takip eden bir meme tracker olsaydi, gectigimiz haftalarda once Bildirgec‘te sonra kendi blogumda bahsettigim, daha sonra da Alti Ustu Tasarima’a tasinan Hurriyet’in Web 2.0 ile ilgili yazisi ile ilgili tartismalari takip etmek daha kolaylasirdi. Daha cok blogcu tartismaya katilip fikirlerini belirtmek icin daha cok motive olabilirdi. Ya da, Time’in Web 2.0 kullanicilarini yilin adami secmesi konusundaki tartismalara hizlica ulasilabilirdi.

Bunlarin yaninda blog takipcilerinin bir yerde okuduklari konu hakkinda farkli bakis acilarini okumalarini kolaylastirma olasiligi da bir baska avantaj olarak gorulebilir.

Potansiyeller ve Eksiklikler

Bence bir meme tracker uygulamasi icin ulkemizde potensiyel soz konusu. Ornegin, kanimca en cok oturmus olarak gordugum tasarim ve pazarlama konusundaki bloglar iyi bir potensiyel olusturuyor boyle bir arac icin. Ayrica artik hemen her gazetenin internetten yayin yapiyor olmasi da onemli. Bunun yaninda Portakal Agaci‘nin basarisi sonucu bir cok bayan blogcunun yemek blogu acmis olmasi gunluk yemek tarif takibi acisindan buyuk bir potensiyel olusturuyor. Milletimizin magazine ve dedikoduya meraki bir magazin bloglari takipcisi icin buyuk bir firsat. Politika ve siyaseti saymiyorum bile.

Kendimce bu potansiyelleri goruyorum. Fakat bunun yaninda bir takim eksiklikler de gozume carpiyor. Bu eksiklikler bloglama aliskanliklarimiz ile ilgili. Gorebildigim kadariyla (yaniliyor olabilirim) bloglama frekansimiz cok yuksek degil. Bir meme tracker icin bu onemli cunku haberler degistikce kullanim guzellesiyor. Gozlemledigim bir baska eksiklik ise, genelde bir baskasinin yazisina baglanti vererek tartisma yerine fikir ya da haber nitelikli yazilarin yazilmasi. En azindan bu tip bloglama aliskanligini pek gozlemlemedim. Tabii bu da bir meme tracker icin onemli bir ozellik.

Bunun yaninda, insanlarin interneti kullanim aliskanliklari ve habere ve bilgiye ulasmak icin izledikleri yontemlerin de gelismesi, degismesi gerekiyor. Halkimizin genelinin ellerini boyayan gazetelerinden, gozlerini boyayan televizyonlarindan baslarini kaldirip alternatif haber kaynaklarina yonelmesi gerekiyor. Her ne kadar herkes yayinci olmayacaksa da, ve haberler, konular hakkinda yazi yazmayacaksa da, bunu yapanlar icin okuyucu kitlesi ve sayisi motivasyonu artirici onemli faktorler.

Sonuc olarak, kisisel fikrim bir mim takipcisine ihtiyacimiz oldugu yonunde. Bloglar Alemi, Blog Kardesligi gibi olusumlar varolan bloglarin dizini olmalari konusunda yararlilar fakat bu dizini daha dinamik hale getirmek Turkce blog alemi icin faydali olacaktir ve onu gelistirecektir diye dusunuyorum. Bir baslangic girisimi icin Bloglar Alemi’ni ve Blog Kardesligi’ni bir cok blogu dizinlerinde bulundurduklari icin avantajli goruyorum aslinda.

Eger bu konuyu onemli goruyorsaniz bu tip bir girisimi konusmak, tartismak ve gerceklestirmek icin benimle irtibata gecebilirsiniz.

Technorati Tags: mim takibi, mim takipcisi, meme tracker, techmeme, tailrank

[tags]mim takibi, meme tracker, giri?im, web giri?imi [/tags]